Agustín Fernández Paz: “Escribimos cos fíos da vida”

Entrevistamos a unha das figuras máis destacadas da literatura contemporánea galega, con motivo do seu último libro, “A viaxe de Gagarin”, que xa vai pola súa segunda edición dende a súa publicación con Xerais en maio deste ano. Responde Agustín Fernández Paz, nado en Vilalba en 1947, mestre durante máis de trinta anos e promotor incansable da lectura e da lingua. (Vídeo no interior)

Por Xosé Gago | Santiago | 16/06/2014

552139_396151673825712_999837618_n

Agustín Fernández Paz

Agustín, es un home respectado polo público, e, o que resulta máis estraño neste país, polos compañeiros de profesión. De feito, acaban de dedicarche un número de Peonza con entrevistas e reportaxes especiais, que se sente recibindo unha homenaxe deste tipo?

R. Teño a fortuna de contar con lectoras e lectores que seguen o meu traballo, libro a libro. Sempre o digo: que te lean é o maior agasallo que pode recibir un escritor, máis ca calquera outro premio.

Eu non creo que resulte estraño o afecto por parte dos meus compañeiros de  profesión. Formamos un colectivo no que predominan a amizade e o respecto. Se cadra é porque sabemos as horas de traballo que hai detrás de calquera libro.

Pertenzo a unha xeración que creceu cos teus libros. Cartas de Inverno é un referente xeracional para nós, como pode ser o Xabarín Club ou o bocata de Nocilla. Crecemos e cambiamos contigo, pero en que cambiou Agustín Fernández Paz dende Cartas de Inverno a A viaxe de Gagarin?

R. Iso si que é unha loanza, agrádame ben que as Cartas de Inverno formen parte deses referentes! Hai case vinte anos entre un libro e outro, tamén eu cambiei nese tempo. A miña escrita antes era máis espontánea, mentres que agora reescribo e reviso os textos moitas máis veces. O que non cambiou, creo, é a paixón por contar unha historia, ese pulo que me leva a estar as horas que fagan falta ata lle dar remate ao libro.

Ao fío dos cambios, do paso do tempo e das cuestións xeracionais, con A Viaxe de Gagarin sacaches tamén un blog, como cambia isto a relación cos lectores? Ou mesmo coa escrita...

R. En case todos os libros hai un intenso traballo de documentación, que n'A viaxe de Gagarin foi moi extenso e interesante. Rematada a novela, pareceume unha mágoa que todo o lido e investigado quedase pechado nunca carpeta ou no disco duro. Daquela foi cando decidín facer o Blog Gagarin, onde recollo unha boa parte da documentación que utilicei. Estame gustando facelo; cando o acabe, quedará aí para aquelas persoas que desexen achegarse á España dos anos sesenta, independentemente de que lesen a novela ou non.

552139_396151673825712_999837618_n

N'A Viaxe de Gagarin, preséntasnos un tramo da vida do protagonista, alcuñado Gagarin, durante a súa adolescencia, e enmarcada pola carreira espacial. Que hai de Agustín na personaxe de Gagarin? (penso sobre todo no gusto pola lectura e o acceso a literatura prohibida)

R. Cando Flaubert dixo o seu célebre «Madame Bovary son eu» estaba a expresar dun xeito rotundo unha evidencia: sempre hai algo do autor nos personaxes que crea. A min gústame dicir que escribimos cos fíos da vida, entendendo a palabra vida nun sentido que recolla toda a súa complexidade. Así que é lóxico que eu lle preste a Gagarin unha parte das miñas experiencias de mocidade (a dos libros prohibidos, por exemplo), aínda que estean convenientemente transformadas.

Moi importante na vida desta personaxe é a figura de Francesca, o seu primeiro (e se cadra único) amor.  Ten razón o tango de Gardel e "siempre se vuelve al primer amor"?

R. Os amoriños primeiros / son moi malos de olvidare, di a canción. Eu creo que é certo, que a experiencia do primeiro amor nos marca a todas as persoas. No caso da novela, é certo que ao protagonista o marca dun xeito especial.

O amor entre Gagarin e Francesca é un amor "imposible", xa que son de castas diferentes, porén, pertencen a esa xeración que debía rachar coa idea das dúas Españas... pensas que se fixo historicamente esa "unificación"?

R. Na novela, non só son de distinta clase social; tamén pertencen a mundos enfrontados ideoloxicamente. E isto, nos anos do franquismo, tiña moita importancia. É certo que foron moitos os casos de parellas que souberon salvar esas diferenzas, mais tamén o é que as diferenzas de clase social seguen estando aí.

E en que punto estamos agora? Cantas Españas hai?

R. No que se refire ás clases sociais, é unha evidencia que o foxo entre ricos e pobres está a ampliarse cada vez máis. E que os espazos de socialización en común son moi reducidos: urbanizacións exclusivas, colexios separados, mesmo universidades específicas.

Así que non sabería dicir cantas Españas hai. O que si constato é que as clases altas cada vez teñen o seu territorio máis marcado e protexido. E que o ascensor social cada vez admite menos pasaxeiros.

Volvendo ao libro, estiven relendo estes días O Ano do Cometa. Resultoume evidente o paralelismo en canto a acontecementos "astrais" (no teu caso antrópicos) que determinan ou enmarcan a acción. É un recurso que permite elevar o particular a universal? Un exercicio de zoom de microscopia á macroscopia?

R. O contexto da carreira espacial, que é fundamental nos anos sesenta, víñame moi ben para establecer certos paralelismos coa vida do protagonista. Non podemos esquecer que o particular sempre é universal, nin que todas as persoas somos fillas do tempo que nos tocou vivir.

En canto ao valor da literatura. Gagarin recorda toda a historia dos seus pais no leito mortal da súa nai, en gran parte para transmitirllo á súa prole. Asemade, unha das personaxes do libro, escribe un diario que acaba caendo nas mans de Gagarin e legándolle segredos que doutro xeito non coñecería. Esa intención de legar á xeración seguinte, de transmitir aos "fillos" é a fin última da literatura?

R. A memoria, a ansia de contar as experiencias, a necesidade de deixar constancia do noso paso pola vida... son poderosos motores literarios. A literatura vence o tempo e vence o espazo, dalgún xeito constitúe a memoria da humanidade. É marabilloso abrir Follas novas e escoitar a voz de Rosalía falándolle ao lector!

Xa para rematar a entrevista. Pechas o libro cunha frase: "Mais eu non son novelista, nunca tiven esa ambición. Eu son só unha persoa que conta." Quen fala aí, Gagarin ou Agustín?

R. Fala Gagarin, a novela está narrada en primeira persoa. Mais, como antes expliquei, sempre hai fíos do autor en cada personaxe. Neste caso, eu tamén me considero esencialmente un narrador: o que me gusta é contar historias.

A TÚA ACHEGA FAI QUE GC POIDA PUBLICAR NOVAS COMA ESTA. SÓ DEPENDEMOS DE TI.

¿Gustouche esta nova?
Colabora para que sexan moitas mais enviando un SMS coa palabra GC ao 25511



Comenta

Se tes problemas ou suxestións escribe a webmaster@galiciaconfidencial.com indicando: sistema operativo, navegador (e versións). Agradecemos a túa colaboración.

¿Que caracteres alfanuméricos hai na imaxe? descarta espazos e signos

Exemplo: para C*8 Km@ introducir c8km.

captcha

¡Non entendo o texto!: cambiar imaxe






¿Que caracteres alfanuméricos hai na imaxe? descarta espazos e signos

Exemplo: para C*8 Km@ introducir c8km.

captcha

¡Non entendo o texto!: cambiar imaxe



Agustín Fernández Paz

A viaxe de Gagarin